Sommige ervaringen zijn achteraf best lastig uit te leggen, omdat er zoveel gebeurde wat niet per se in woorden past.

Dit was er zo één.

Het begon met een truffelceremonie bij Kati van Liminal Path en kreeg later een vervolg tijdens een Art Integration bij Yolande Sep. Twee losse ervaringen, die heel erg op elkaar aansloten. Eerst heel erg naar binnen en daarna juist alles eruit gooien.

Eerst naar binnen

Ik ging de truffelceremonie bij Kati in met een aantal intenties. Dingen die op dat moment in mijn leven speelden en waar ik graag wat dichter bij wilde komen. Omdat ik benieuwd was naar wat er zou gebeuren als ik mijn hoofd er een keer wat minder mee zou laten bemoeien.

Je hoort vaak dat je je tijdens zo’n ceremonie moet overgeven aan de ervaring, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker als je normaal gesproken graag een beetje grip houdt op wat er gebeurt.

De begeleiding van Kati maakte daarin voor mij echt het verschil. Vanaf het begin voelde het veilig. Ze was er, hield de ruimte en begeleidde me, zonder dat ik er een enorm zweverig gevoel bij kreeg. (Allergisch voor.)

Daardoor durfde ik ook steeds meer los te laten. En ook gewoon een enorm leuke reis te hebben. Want wat zijn truffels toch magisch. De kleuren, de patronen, de gesprekken in je hoofd. De gevoelens die je zo sterk kunt voelen en de thema’s die zich ineens aandienen.

Mijn intenties waren er, maar ik hoefde ze niet krampachtig vast te houden. Er kwam vanzelf van alles voorbij. Sommige dingen waren heel helder, andere begreep ik totaal niet. Maar voor het eerst voelde ik ook niet zo de behoefte om dat allemaal meteen te snappen. Ik kon het gewoon laten gebeuren. En juist daardoor kwam ik volgens mij veel dichter bij wat er echt zat.

Ik kon diep voelen, huilen, zonder dat ik soms zelf wist waarom. Dat vond ik misschien nog wel het meest bijzondere.

En daarna?

Want daar had ik vooraf eigenlijk minder bij stilgestaan.

Je kunt tijdens een truffelceremonie van alles voelen, zien en beseffen, maar daarna stap je gewoon weer je normale leven in. Je telefoon gaat weer aan, er zijn kinderen, werk, boodschappen, appjes en honderd dingen die aandacht willen. En voor je het weet zit je hoofd alweer vol.

Hoe neem je zo’n ervaring dan echt mee?

Dat is waar integratie om de hoek komt kijken. Niet per se door alles eindeloos te bespreken en te analyseren, maar door ruimte te geven aan wat er tijdens zo’n ervaring is geraakt.

Voor mij werd dat kunst. En dat paste natuurlijk perfect.

Art Integration bij Yolande

Na mijn truffelervaring deed ik een Art Integration bij Yolande Sep.

Waar ik bij Kati vooral naar binnen was gegaan, mocht het er hier juist allemaal uit. Niet door heel veel te praten, maar door te maken.

Er lagen allerlei materialen en ik mocht eigenlijk gewoon beginnen. Pakken waar ik zin in had, combineren, proberen, voelen wat werkte en vooral ook niet te veel nadenken over wat het uiteindelijk moest worden. Dat vond ik heerlijk.

En misschien ook wel confronterend, want ik bén natuurlijk altijd bezig met beeld. Ik fotografeer, schilder en maak kunst. Je zou dus denken dat vrij creëren iets is wat ik de hele tijd doe.

Maar als je veel maakt, komt er ongemerkt ook van alles omheen te hangen. Is het goed? Is het mooi? Klopt de compositie? Is het af? Is het kunst? Zou ik dit laten zien? Tijdens deze sessie viel dat steeds meer weg.

Ik gebruikte van alles door elkaar. Ik werkte met mijn handen, probeerde materialen zonder te weten wat ze samen zouden doen en werd steeds viezer. En in plaats van voorzichtig te worden, werd ik juist vrijer.

Op een gegeven moment gebruikte ik zelfs mijn haar als een soort levende kwast. Dat moment is me bijgebleven. Niet omdat schilderen met je haar nou per se zo’n enorme levensles is, maar omdat het me op dat moment echt helemaal niets kon schelen. Mijn handen zaten onder de verf, mijn haar ook, materialen liepen door elkaar en ik had geen idee waar het werk naartoe ging.

En ik vond het heerlijk.

Maken zonder jezelf steeds te corrigeren

Yolandes begeleiding paste daar heel goed bij. Ze was speels en vrij en vooral zonder oordeel. Ze gaf me mogelijkheden, maar nergens voelde het alsof iets op een bepaalde manier moest.

Daardoor ging ik steeds meer proberen. Nog iets erop. Met mijn handen erdoorheen. Een ander materiaal pakken. Iets doen wat misschien helemaal niet ‘hoort’.

Ik was niet bezig met een mooi eindresultaat. Ik was gewoon aan het maken. En ergens tijdens die sessie realiseerde ik me hoeveel we onszelf eigenlijk corrigeren. Niet alleen tijdens het maken, maar de hele dag door. Niet te veel. Niet te wild. Eerst nadenken. Doe maar normaal. Zorg dat het mooi is. Zorg dat iemand anders het begrijpt. Terwijl juist dat eerste instinct vaak zo interessant is. Dat wat je doet voordat je hoofd zich ermee gaat bemoeien. Daar zat voor mij ineens de verbinding tussen de twee ervaringen.

Tijdens de truffelceremonie bij Kati had ik ervaren hoe het voelde om niet overal controle over te willen houden en te vertrouwen op de ervaring. Bij Yolande deed ik eigenlijk precies hetzelfde, maar dan tijdens het maken.

En dat voelde verrassend bevrijdend.

Niet alles hoeft via je hoofd

Ik denk dat we snel geneigd zijn om na een bijzondere of intense ervaring te willen begrijpen wat het betekende. Wat heb ik geleerd? Wat was de boodschap? Wat moet ik hier nu mee? Maar misschien hoeft dat niet altijd meteen. Sommige dingen begrijp je pas veel later. Sommige dingen helemaal niet. En sommige dingen hoeven misschien ook niet uitgelegd te worden.

Je kunt ze ook schilderen. Schrijven. Dansen. Fotograferen. Of blijkbaar met je haar over een doek smeren. Voor mij zat daar de kracht van deze combinatie. Bij Kati voelde ik me veilig genoeg om echt naar binnen te gaan, mijn intenties losser vast te houden en diep te voelen. Bij Yolande kreeg alles wat daar was losgekomen vervolgens ruimte om naar buiten te komen. Niet netjes en niet uitgedacht, maar juist heel fysiek, speels en vrij. En misschien is dat wel wat integratie voor mij betekent.

Niet dat je na zo’n ervaring ineens alles begrijpt of een compleet ander mens bent. Maar dat je iets van wat je hebt gevoeld meeneemt naar je gewone leven. Voor mij was dat vooral het gevoel van vrijheid.

Minder snel bedenken of iets goed of fout is. Minder bang zijn om er een zooitje van te maken. Meer proberen. Meer spelen. En soms gewoon beginnen zonder al te weten wat eruit moet komen.

Dat wil ik eigenlijk wel wat vaker meenemen. Niet alleen in mijn kunst, maar ook daarbuiten.

Ik schrijf dit natuurlijk omdat ik jullie ook zo’n geweldige ervaring gun.

Kati Palsynaho-van den Toorn, Liminal Path
Truffelceremonies, voorbereiding en integratie
liminalpath.nl

Yolande Sep
Kunstenaar en Art Integration
yolandesep.com/art-integration